İfade alma sırasında şüphelinin hakları (CMK m.147)
- Kimliğinin tespiti ve kendisine yöneltilen suçun anlatılması
- Müdafi seçme ve ondan hukuki yardım alma hakkı; müdafi seçecek durumda değilse istemi halinde baro tarafından müdafi görevlendirilmesi
- Yakınlarından istediği birine gözaltına alındığının bildirilmesi
- Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama, yani susma hakkı
- Şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteme
- Aleyhine var olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırma ve lehine olan hususları ileri sürme imkânı
Zorunlu müdafilik
CMK m.150 uyarınca çocuklar, kendisini savunamayacak derecede malul olanlar ile sağır veya dilsizler için istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturmalarda da bu hüküm uygulanır.
Yasak ifade alma usulleri (CMK m.148)
Kötü davranma, işkence, zorla ilaç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehditte bulunma gibi irade serbestisini bozan yöntemler yasaktır. Bu yollarla elde edilen ifadeler, rıza olsa bile delil olarak değerlendirilemez. Müdafi hazır bulunmaksızın kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.
Gözaltı süresi (CMK m.91)
Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı gözaltı süresini her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatabilir.
Avukatla görüşme ve dosyayı inceleme
CMK m.154 uyarınca şüpheli, her zaman ve vekâletname aranmaksızın müdafi ile görüşebilir. Müdafi, CMK m.153 uyarınca soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir; ancak soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek hallerde bu yetki hâkim kararıyla kısıtlanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Susma hakkını kullanmak aleyhime yorumlanır mı?
Susma hakkı kanunla tanınmış temel bir haktır (CMK m.147) ve bu hakkın kullanılması tek başına aleyhe delil sayılamaz.
Gözaltı en fazla ne kadar sürer?
Kural olarak 24 saat; toplu suçlarda savcı tarafından günlük uzatmalarla 3 gün daha uzatılabilir (CMK m.91).
Kaynaklar ve İlgili Mevzuat
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.91, 147, 148, 150, 153, 154
Kanun maddelerinin güncel metnine Mevzuat Arama sayfamızdan ulaşabilirsiniz.