Genel yoldan Türk vatandaşlığı (m.11)
5901 sayılı Kanun m.11 uyarınca başvuru sahibinin başlıca şu şartları taşıması gerekir:
- Kendi milli kanununa, vatansız ise Türk kanunlarına göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak
- Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye'de kesintisiz beş yıl ikamet etmek
- Türkiye'de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit etmek
- Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamak
- İyi ahlak sahibi olmak ve yeteri kadar Türkçe konuşabilmek
- Türkiye'de kendisinin ve bakmakla yükümlü olduklarının geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak
- Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak
Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı (m.16)
Bir Türk vatandaşı ile evlilik, doğrudan vatandaşlık kazandırmaz. Türk vatandaşı ile en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar; aile birliği içinde yaşamak, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmamak ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartlarıyla başvuruda bulunabilir.
Başvuru sürecinde evliliğin gerçek olup olmadığına ilişkin aile birliği incelemesi yapılabilir.
İstisnai yoldan ve yatırım yoluyla vatandaşlık (m.12)
Kanunun 12. maddesi, Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren, bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel veya sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen kişilerin yanı sıra yönetmelikte belirlenen yatırımları yapanların istisnai yoldan vatandaşlık kazanabileceğini düzenler.
Yatırım tutarları ve şartları (örneğin taşınmaz ediniminde asgari değer ve belirli süre satılmama şerhi) yönetmelik değişiklikleriyle zaman zaman güncellenmektedir. Bu nedenle yatırım kararı vermeden önce yürürlükteki tutarların ve şartların resmî kaynaklardan kontrol edilmesi gerekir.
Başvuru süreci
Yurt içindeki başvurular yabancının ikamet ettiği yerdeki valiliğe (il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü), yurt dışındaki başvurular dış temsilciliklere yapılır. Genel yoldan başvurularda komisyon mülakatı yapılır ve dosya İçişleri Bakanlığı tarafından değerlendirilir; istisnai yoldan kazanmada karar Cumhurbaşkanı tarafından verilir.
Şartları taşımak, vatandaşlığın verilmesi için tek başına yeterli değildir; idarenin takdir yetkisi bulunmaktadır. Olumsuz kararlara karşı idari yargı yolu açıktır.
Sık Sorulan Sorular
Türk vatandaşıyla evlenince hemen vatandaşlık alınır mı?
Hayır. En az üç yıl evli olmak ve evliliğin devam etmesi gibi şartlar aranır (5901 sayılı Kanun m.16).
Genel yoldan başvuru için kaç yıl ikamet gerekir?
Başvuru tarihinden geriye doğru kesintisiz beş yıl.
Kaynaklar ve İlgili Mevzuat
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.11, 12, 16
- Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik
Kanun maddelerinin güncel metnine Mevzuat Arama sayfamızdan ulaşabilirsiniz.